Tổng cộng:
[tintuc]
- Trong sản phụ khoa hiện đại, Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây rối loạn rụng trứng, dẫn đến kinh nguyệt thưa, vô kinh và hiếm muộn ở nữ giới. Dưới lăng kính của Y học cổ truyền, đa nang buồng trứng không được gọi tên một cách độc lập mà được xếp vào phạm vi các chứng như Kinh bế (mất kinh), Kinh trì (kinh muộn), Băng lậu (rong kinh, rong huyết) hoặc Bất dựng (hiếm muộn). - Nhiều người khi phát hiện mình bị đa nang buồng trứng thường rơi vào tâm lý hoang mang, vội vã tìm kiếm các bài thuốc dân gian truyền miệng để "tiêu nang" hoặc các vị thuốc kích thích rụng trứng cấp tốc. Tuy nhiên, việc điều trị như vậy thường mang lại hiệu quả rất thấp, thậm chí làm rối loạn thêm hệ thống nội tiết của cơ thể. I. LƯU Ý QUAN TRỌNG NHẤT TRONG KHI ĐIỀU TRỊ. - Điều cốt lõi, quan trọng nhất mà người bệnh và thầy thuốc cần phải thấu triệt trước khi bắt tay vào điều trị đa nang buồng trứng chính là: Không có một bài thuốc vạn năng cho mọi bệnh nhân đa nang, việc điều trị phải đi từ gốc "Bản" - Thiết lập lại sự cân bằng Khí - Huyết - Thủy của toàn cơ thể chứ không chỉ giải quyết "cái nang" tại buồng trứng.
+ Đông y quan niệm các nang nhỏ li ti xuất hiện trên buồng trứng thực chất chỉ là cái "Tiêu" (Ngọn bệnh). Bản chất của những nang này là do các chất dịch ứ trệ, đờm thấp, hoặc huyết ứ tích tụ lại lâu ngày tạo thành những vật hữu hình. Nguyên nhân sâu xa (Gốc bệnh - Bản) là do sự suy giảm công năng hoạt động của bộ ba tạng phủ Thận - Tỳ - Can: - Thận suy yếu khiến trứng không thể chín và phát dục tốt. - Tỳ hư không vận hóa được nước, biến thành đờm thấp chèn ép buồng trứng. - Can uất khiến khí huyết không lưu thông, hình thành khối huyết ứ.
+ Do đó, lưu ý tối thượng trên lâm sàng là phải Biện chứng luận trị chính xác xem bệnh nhân thuộc thể bệnh nào, hư thực ra sao để bốc thuốc. Việc điều trị đa nang buồng trứng giống như việc cải tạo lại mảnh đất và nguồn nước: khi tạng phủ được điều hòa, khí huyết khơi thông thì các nang tự khắc sẽ bị cơ thể chuyển hóa và tiêu biến, chu kỳ rụng trứng tự nhiên sẽ được thiết lập lại một cách bền vững.
.png)
+ Tùy thuộc vào thể trạng, triệu chứng lâm sàng và cơ địa của từng người, Đông y chia đa nang buồng trứng thành các thể bệnh điển hình sau: (1) Thể 1: Thận hư đờm thấp (Thể phổ biến nhất ở người thừa cân). - Cơ chế bệnh học: Thận dương hư nhược không thể sưởi ấm trung tiêu, gián tiếp làm Tỳ vị suy yếu. Tỳ hư mất chức năng vận hóa thủy dịch, khiến nước ứ lại chuyển hóa thành đờm thấp. Đờm thấp lỏng chẻo chèn ép vào bào cung và kinh mạch, khiến trứng bị bao bọc bởi một lớp vỏ dày, không thể chín và rụng được. - Triệu chứng đặc trưng: Kinh nguyệt thưa, lượng kinh ít hoặc bế kinh hoàn toàn; cơ thể dễ tăng cân, béo phì (đặc biệt là vùng bụng); người mệt mỏi, sợ lạnh, tay chân lạnh; khí hư ra nhiều màu trắng loãng; rêu lưỡi trắng nhớt, mạch trầm hoạt. - Phép trị: Ôn thận kiện tỳ, hóa đờm trừ thấp. - Bài thuốc tiêu biểu: Gia giảm từ bài "Thương Truật Đạo Đàm Thang" phối hợp với "Kim Quỹ Thận Khí Hoàn". + Phân tích vị thuốc: - Thương truật, Nam tinh, Bán hạ: Bộ ba vị thuốc kinh điển để tiêu trừ đờm thấp mạnh mẽ ở trung tiêu và hạ tiêu. - Phục linh, Trạch tả: Thẩm thấp, dẫn nước ứ trệ đào thải ra bên ngoài qua đường tiểu. - Nhục quế, Phụ tử chế: Ôn bổ Thận dương, nhóm lại ngọn lửa mệnh môn để sưởi ấm và thúc đẩy quá trình chuyển hóa dịch của cơ thể. - Hoài sơn, Sơn thù du: Tư bổ Thận tinh, tạo vật chất nền móng để nuôi dưỡng buồng trứng. (2) Thể 2: Can uất huyết ứ (Thể hay gặp ở người áp lực, stress). - Cơ chế bệnh học: Do tình chí không thoải mái, áp lực cuộc sống hoặc căng thẳng kéo dài khiến Can khí bị uất kết. Can chủ về sơ tiết, khí hành thì huyết mới hành. Khi Can khí bị uất nghẹn, dòng chảy của máu tại bào cung bị chậm lại, ngưng trệ thành cục huyết ứ, bao bọc và làm xơ hóa lớp màng quanh buồng trứng, cản trở sự rụng trứng. - Triệu chứng đặc trưng: Kỳ kinh đến muộn, máu kinh thâm đen, vón cục lớn, đi kèm với đau bụng kinh dữ dội trước và trong kỳ kinh (chườm ấm ít đỡ); tinh thần dễ cáu gắt, u uất, hay đau trướng hai bên bầu vú hoặc mạn sườn trước kỳ kinh; chất lưỡi đỏ tối hoặc có điểm ứ huyết, mạch huyền sáp. - Phép trị: Sơ Can lý khí, hoạt huyết hóa ứ. - Bài thuốc tiêu biểu: "Cách Hạ Trục Ứ Thang" hoặc "Tiêu Giao Tán" gia giảm. + Các vị thuốc chủ đạo: - Sài hồ, Hương phụ, Chỉ xác: Hành khí, khai uất, cởi trói sự co thắt của hệ thống mạch máu và thần kinh do stress. - Đương quy, Xuyên khung, Xích thược: Dưỡng huyết và hoạt huyết, làm loãng các cục máu đông, tăng cường tưới máu đến buồng trứng. - Đào nhân, Hồng hoa: Bộ đôi phá huyết khứ ứ cực mạnh, giúp đánh tan lớp vỏ chai cứng bao bọc các nang nhỏ li ti. - Trần bì lâu năm: Hành khí ở trung tiêu, hỗ trợ Can khí thông suốt mà không làm hao tổn chính khí của người bệnh. (3) Thể 3: Đàm nhiệt uất kết (Thể kết hợp giữa đờm và nhiệt). - Cơ chế bệnh học: Đờm thấp tích tụ lâu ngày trong cơ thể không được giải tỏa sẽ hóa nhiệt. Sự kết hợp giữa đờm và nhiệt tạo thành một chất dịch đặc quánh, nung nấu tại bào cung, làm rối loạn hoàn toàn hệ thống nội tiết và chu kỳ kinh nguyệt. - Triệu chứng đặc trưng: Vô kinh hoặc kinh nguyệt thất thường; người nóng, môi khô, hay khát nước; da mặt dễ nổi mụn bọc, nhiều dầu; lông tóc phát triển mạnh (rậm lông, mép có râu); khí hư ra nhiều màu vàng đặc, mùi hôi; chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng nhớt, mạch hoạt sác. - Phép trị: Thanh nhiệt hóa đờm, hoạt huyết thông kinh. - Bài thuốc tiêu biểu: "Thanh Nhiệt Đạo Đàm Thang" gia giảm. + Phân tích các vị thuốc: - Hoàng liên, Hoàng cầm: Thanh trừ thực nhiệt, làm mát dòng máu. - Quất hồng, Sáp minh phàn: Làm khô và tiêu tán chất đờm đặc. - Đan sâm, Ngưu tất: Hoạt huyết hóa ứ, đồng thời dẫn nhiệt và huyết đi xuống hạ tiêu để thông kinh nguyệt. III. PHƯƠNG PHÁP DƯỠNG SINH CHO NGƯỜI ĐA NANG BUỒNG TRỨNG. Chữa đa nang buồng trứng là một hành trình dài hạn. Nếu chỉ uống thuốc mà không thay đổi lối sống, bệnh rất dễ tái phát. Dưới đây là phác đồ dưỡng sinh bắt buộc phải phối hợp: 3.1. Chế độ ăn uống cân bằng (Tuyệt đối quan trọng). - Cắt giảm tối đa đường và tinh bột tinh chế: Người bị đa nang buồng trứng thường đi kèm với tình trạng kháng insulin (cơ thể không chuyển hóa được đường). Hãy hạn chế bánh ngọt, nước có ga, trà sữa, cơm trắng, mì tôm. Thay thế bằng tinh bột hấp thu chậm như khoai lang, gạo lứt, yến mạch. - Kiêng đồ chiên xào, dầu mỡ và đồ sống lạnh: Để bảo vệ tạng Tỳ. Tỳ có khỏe thì mới không sinh ra đờm thấp để tạo nang. - Tăng cường rau xanh chất xơ: Các loại rau họ cải (súp lơ, bắp cải) giúp cơ thể đào thải lượng estrogen dư thừa ra ngoài rất tốt. 3.2. Chế độ vận động "Động sinh Dương". - Tập thể dục ít nhất 30-45 phút mỗi ngày là "liều thuốc" tự nhiên tốt nhất để giảm kháng insulin và tiêu đờm thấp. - Nên tập các bài tập có cường độ vừa phải nhưng đều đặn như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe, Yoga chuyên sâu cho vùng chậu (tư thế con bướm, tư thế góc cố định) để kích thích tuần hoàn máu lưu thông đến tử cung và buồng trứng. 3.3. Quản lý giấc ngủ và giải tỏa stress. - Không thức khuya: Thức khuya sau 11 giờ đêm làm tổn hao nghiêm trọng Thận tinh và Can huyết, khiến nội tiết tố bị đảo lộn nặng hơn. Hãy ngủ trước 11 giờ đêm và duy trì đủ 7-8 tiếng mỗi ngày. - Thư giãn tinh thần: Tập hít thở sâu, thiền định để Can khí được thư thái. Tinh thần thoải mái chính là chìa khóa để trục xuất năng lượng uất kết khỏi hệ thống sinh sản. => Điều trị đa nang buồng trứng theo Đông y không hướng tới việc triệt hạ mầm bệnh một cách thô bạo, mà hướng tới việc phục hồi chức năng của Thận, Tỳ, Can. Khi "gốc" tạng phủ vững vàng, khí huyết dồi dào và lưu thông suốt, cơ thể sẽ tự thiết lập lại cơ chế rụng trứng tự nhiên, mang lại sức khỏe và niềm hạnh phúc trọn vẹn cho người phụ nữ. -------- Bác Sĩ Đức Trí - Chuyên bệnh Thận và Nội khoa theo YHCT “Giữ gìn và phát triển Đông Y Truyền Thống” --------
[/tintuc]
