Tổng cộng:
[tintuc]
Trong phòng khám Đông y, mình thường xuyên gặp những chị em bước vào phòng với gương mặt mệt mỏi, sắc da nhợt nhạt hoặc sạm sỉn, ánh mắt lờ đờ, tóc rụng nhiều dù mới ngoài ba mươi. Ngồi đối diện với mình, câu hỏi chung của họ luôn là: "Bác sĩ ơi, sao dạo này tôi thấy mình già đi nhanh quá, nếp nhăn xuất hiện sương sương, người thì lúc nào cũng hụt hơi, đuối sức?"
Dưới lăng kính của Y học cổ truyền, câu trả lời không nằm ở kem dưỡng da đắt tiền, mà nằm ở bốn chữ: Khí Huyết Hao Tổn. Cổ nhân dạy: "Khí là soái của huyết, huyết là mẹ của khí". Khí và Huyết chính là dòng nhựa sống, là nguồn năng lượng cốt lõi nuôi dưỡng toàn bộ lục phủ ngũ tạng và nhan sắc của con người. Khi nguồn "vốn liếng" này cạn kiệt, cơ thể sẽ lập tức kích hoạt chế độ lão hóa với tốc độ chóng mặt.
Tại sao thiếu hụt Khí Huyết lại khiến con người già đi nhanh chóng?
- Để dễ hình dung, cơ thể chúng ta giống như một cái cây. Khí là ánh nắng, là gió (năng lượng vận động); còn Huyết là dòng nước, là chất dinh dưỡng nuôi cây.
- Khi Huyết hư (Thiếu máu, thiếu chất dinh dưỡng): Cái cây sẽ bị khô héo. Huyết không đủ nuôi dưỡng lên vùng mặt khiến da dẻ mất đi độ đàn hồi, trở nên khô ráp, nám sạm và xuất hiện nếp nhăn. "Tóc là phần thừa của huyết", huyết cạn thì nang tóc suy kiệt, dẫn đến tình trạng tóc khô xơ và rụng lả tả. Can huyết hư còn khiến móng tay dễ gãy, giấc ngủ chập chờn, hay mộng mị.
- Khi Khí hư (Thiếu năng lượng): Cơ thể không có lực để đẩy huyết đi nuôi các cơ quan. Biểu hiện rõ nhất là người lúc nào cũng mệt mỏi, nói một lúc là hụt hơi, hụt giọng, sợ lạnh, tay chân ấm kém, cơ thịt lỏng lẻo, chảy xệ do khí không còn sức "thăng đề" (nâng đỡ) cơ thịt.
Khi cả Khí lẫn Huyết đều suy, hệ miễn dịch (vệ khí) sụp đổ, các cơ quan nội tạng suy thoái, con người không chỉ già đi ở diện mạo bên ngoài mà đang "lão hóa" sâu từ tận bên trong.
Bài trà "Ích Khí Dưỡng Huyết" - Suối nguồn tươi trẻ tại nhà.
Đối với chứng Khí Huyết lưỡng hư, thay vì lạm dụng các chất kích thích tinh thần tạm thời, bạn cần một bài thuốc/trà có tính chất "mưa dầm thấm lâu", vừa bổ khí vừa sinh huyết một cách êm dịu. Mình thường hướng dẫn bệnh nhân tự pha bài trà kinh điển này tại nhà:
+ Thành phần:
- Hoàng kỳ (loại Miên kỳ tiêu chuẩn): 10g (Bổ khí cố biểu, tăng cường năng lượng).
- Đảng sâm: 10g (Ích khí sinh tân, phối hợp với Hoàng kỳ để đại bổ tỳ phế).
- Đương quy: 6g (Vị thuốc hoạt huyết, sinh huyết đầu bảng, giúp da dẻ hồng hào).
- Táo đỏ (Đại táo): 3 quả (Bổ trung ích khí, dưỡng huyết an thần).
- Kỷ tử: 5g (Bổ can thận, làm sáng mắt)
=> Cách pha: Đem tất cả vị thuốc rửa sạch, táo đỏ cắt lát. Cho vào bình giữ nhiệt, đổ 500ml nước sôi vào hãm trong 20-30 phút là có thể uống thay trà trong ngày.
Lưu ý chuyên môn: Bài trà này cực kỳ tốt cho người da xanh xao, sợ lạnh, mệt mỏi. Tuy nhiên, người đang bị cảm sốt, bụng đầy trướng do thực tích, hoặc người thể chất quá nóng (thực nhiệt) thì tạm thời chưa nên dùng.
5 Cách dưỡng sinh giúp Khí Huyết luôn tràn đầy.
Một thang thuốc bổ chỉ chiếm một phần, thói quen dưỡng sinh hàng ngày mới là cái gốc để giữ gìn "ngân hàng" khí huyết không bị thâm hụt. Dưới đây là 5 việc bạn cần làm ngay:
1. Nuôi dưỡng "Bộ máy sản xuất" - Kiện toàn Tỳ Vị.
- Đông y coi Tỳ Vị (hệ tiêu hóa) là nguồn sinh hóa ra khí huyết. Bạn có ăn đồ đại bổ mà cái bụng đầy ách, hay xì hơi, phân lỏng nát (Tỳ hư đàm thấp) thì cơ thể cũng không hấp thu được. Hãy ăn chín, uống sôi, hạn chế đồ sống lạnh (kem, nước đá, rau sống) để tránh làm tổn thương ngọn lửa tỳ dương. Ăn đúng giờ là cách tốt nhất để tỳ vị vận hành trơn tru.
2. Ngủ sớm trước 23h - Giờ vàng để "Gan tàng huyết".
- "Nằm ngủ thì huyết về Gan". Từ 23h đêm đến 1h sáng là thời gian kinh Can (Gan) hoạt động mạnh nhất. Nếu giờ này bạn còn thức, gan phải hoạt động để giúp bạn tiêu tốn năng lượng, không thể thực hiện chức năng lọc máu và tàng trữ huyết mới. Ngủ muộn chính là con đường ngắn nhất bào mòn can huyết, khiến bạn thức dậy với quầng thâm mắt và làn da sạm sỉn vào hôm sau.
3. Tập thể dục nhẹ nhàng - "Động vừa phải để sinh khí".
- Nhiều người nghĩ mệt mỏi thì phải tập thật nặng để khỏe lên, nhưng thực tế với người khí huyết hư, tập quá sức (vã mồ hôi như tắm) sẽ làm "vong dương, hao khí". Đông y khuyên nên tập các bộ môn nhu hòa như thiền, yoga, đi bộ, khí công. Tập đến khi người râm ran ấm, mồ hôi rớm nhẹ là dừng. Đó mới là phép vận hành khí huyết, giúp thông kinh lạc mà không hao tổn chính khí.
4. Tránh xa "Tặc nhãn" - Giảm thời gian nhìn màn hình.
- Cổ nhân có câu dạy rất hay: "Nhìn lâu hại huyết" (Cửu thị hại huyết). Đôi mắt kết nối trực tiếp với tạng Can (Can khai khiếu ra mắt). Người hiện đại ôm điện thoại, máy tính từ ngày đến đêm khiến Can huyết bị tiêu hao một lượng cực kỳ lớn để điều tiết mắt. Cứ sau 45 phút làm việc, hãy nhắm mắt lại 1 phút hoặc nhìn ra xa để bảo vệ dòng máu của mình.
5. Ngâm chân nước ấm thảo dược mỗi tối.
- Dưới lòng bàn chân có huyệt Dũng Tuyền (gốc của kinh Thận) và là nơi khởi đầu của nhiều đường kinh lạc quan trọng. Ngâm chân bằng nước ấm kết hợp gừng, muối hoặc chút lá lốt, ngải cứu trước khi đi ngủ 15 phút giúp làm ấm hạ tiêu, dẫn hỏa quy nguyên, kích thích tuần hoàn máu ngoại vi. Thói quen này không chỉ giúp bạn ngủ sâu giấc mà còn là cách bổ sung dương khí, thông sướng huyết mạch cực tốt.
Lời kết: Khí huyết của con người có hạn, tiêu đi một phần thì già đi một chút, bồi đắp một phần thì trẻ lại một phần. Thay vì tiêu tốn tiền bạc vào những phương pháp trẻ hóa cấp tốc bên ngoài, hãy quay về yêu thương và tích lũy khí huyết từ chính những thói quen nhỏ nhặt hàng ngày bạn nhé.
![]() |
| Vị thuốc Hoàng Kỳ (Miên Kỳ) nhà mình |
--------
Bác Sĩ Đức Trí - Chuyên bệnh Thận và Nội khoa theo YHCT
"Giữ gìn và phát triển Đông Y Truyền Thống"
--------
.png)
