Khi Đau Lưng, hãy phân biệt do Thận hư hay do nhiễm Phong - Hàn - Thấp

[tintuc]

Trong cuộc đời làm thầy thuốc Đông y, mình gặp không biết bao nhiêu bệnh nhân than phiền về chứng đau lưng. Có người vừa bước vào phòng khám đã đỡ lấy ngang hông, đi lại lom khom; có người lại bảo cứ mưa gió, lạnh trời là cái lưng như muốn rời ra.Y học cổ truyền gọi đau lưng là chứng "Yêu thống".

Đau lưng không đơn thuần là một biểu hiện, nó là kết quả của sự bế tắc hoặc suy kiệt bên trong. Đáng tiếc là nhiều người cứ thấy đau lưng là tự ý mua thuốc giảm đau uống, hoặc mua các loại thuốc bổ Thận về dùng mà không hề biết rằng:

- Đau lưng do lục phủ ngũ tạng suy yếu (Nội thương) và đau lưng do thời tiết, môi trường tấn công (Ngoại cảm) là hai phạm trù hoàn toàn khác nhau. Việc chữa nhầm thuốc không những không hết đau mà còn rước thêm bệnh vào người.

- Bài viết này mình sẽ giúp các bạn phân biệt rõ ràng hai thể đau lưng kinh điển nhất trên lâm sàng, đi kèm bài thuốc và phân tích vị thuốc chủ đạo để điều trị tận gốc.

1. Đau lưng do Thận Hư (Gốc bệnh từ bên trong - Nội thương).

- "Eo là phủ của Thận". Thận chủ cốt tủy, nuôi dưỡng xương khớp toàn thân. Khi tạng Thận bị suy yếu (do tuổi già, lao lực quá độ hoặc phòng dục vô độ), nguồn tinh tủy cạn kiệt không còn đủ để nuôi dưỡng cột sống, dây chằng vùng lưng, gây ra đau.

- Dấu hiệu nhận biết:Cơn đau có tính chất âm ỉ, âm ỉ kéo dài, không đau dữ dội nhưng rả rích cả ngày lẫn đêm.Bệnh nhân có cảm giác thắt lưng rã rời, mỏi nhừ, cực kỳ thích được đấm bóp, xoa vuốt (Hư chứng thích án). Càng đứng lâu hoặc làm việc thì càng đau mỏi, khi nằm nghỉ ngơi thì đỡ hơn.

- Triệu chứng đi kèm: Nếu là Thận dương hư, người sẽ sợ lạnh, chân tay lạnh, hay tiểu đêm, nước tiểu trong dài. Nếu là Thận âm hư, người sẽ nóng trong, lòng bàn tay bàn chân nóng, hay bốc hỏa, mất ngủ.

+ Phương dược chủ đạo: TẢ QUY HOÀN HOẶC HỮU QUY HOÀN (Gia giảm)

- Pháp trị ở đây bắt buộc phải là Bổ thận làm gốc, điền tinh nuôi dưỡng cốt tủy. Ở đây mình phân tích bài thuốc nền tảng bổ Thận tinh, Thận dương rất hay được dùng trên lâm sàng:

- Vị thuốc chủ đạo:Thục địa (Quân dược): Đại bổ tinh tủy, nuôi dưỡng phần huyết đức và hệ xương khớp từ sâu bên trong. Thục địa giống như nguồn nước tưới mát và làm đầy lại bể tủy đang khô cạn.

- Đỗ trọng & Tục đoạn (Thần dược): Bộ đôi chuyên trách vùng lưng khớp. Đỗ trọng bổ Can Thận, cường gân cốt; Tục đoạn có nghĩa là "nối liền những chỗ đứt gãy", giúp gia cố lại hệ thống dây chằng, cơ nhục vùng cột sống thắt lưng đang bị lỏng lẻo.

- Hoài sơn, Sơn thù du: Giúp thu liễm, giữ chặt nguồn tinh hoa không cho rò rỉ ra ngoài, hỗ trợ Thục địa bồi bổ tạng Thận một cách êm dịu.

Bài thuốc bổ Thận trị đau lưng do Thận hư.

2. Đau lưng do Nhiễm Phong Hàn Thấp (Bệnh do môi trường - Ngoại cảm).

- Đây là trường hợp cơ thể (hoặc vùng lưng) có hệ miễn dịch (Vệ khí) suy yếu, tạo điều kiện cho ba thứ tà khí của thời tiết là Phong (gió), Hàn (lạnh), Thấp (ẩm ướt) xâm nhập, làm bế tắc kinh lạc vùng thắt lưng. Khí huyết không lưu thông được gây ra đau (Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông).

- Dấu hiệu nhận biết:Cơn đau thường xuất hiện đột ngột sau khi đi mưa, nhiễm lạnh, ngủ ở nơi ẩm thấp hoặc khi thời tiết chuyển mùa, trở trời.

- Tính chất đau: Đau thắt, đau cứng đờ vùng lưng, cúi ngửa khó khăn. Gặp lạnh hoặc mưa ẩm thì đau tăng dữ dội; gặp nóng, chườm ấm hoặc sấy nóng thì cơn đau dịu đi rõ rệt.

- Đặc điểm quan trọng: Khác với Thận hư, đau lưng do Phong Hàn Thấp rất sợ ấn vào (Càng bấm càng đau - Thực chứng cự án). Người bệnh thường có cảm giác ê ẩm, nặng nề vùng mông đùi như có vật nặng đè lên (đặc tính của Thấp tà).

+ Phương dược chủ đạo: ĐỘC HOẠT KÝ SINH THANG.

- Đây là bài thuốc cổ phương ngàn năm tuổi, được coi là "thánh dược" điều trị các chứng đau lưng, đau thần kinh tọa, thoái hóa khớp do nhiễm phong hàn thấp.

- Phân tích các vị thuốc chủ đạo:Độc hoạt, Khương hoạt, Phòng phong: Bộ ba "ngự lâm quân" có tính chất cay, ấm, phát tán. Chúng đi thẳng vào kinh Bàng quang và kinh Thận ở vùng lưng để trục xuất, xua đuổi toàn bộ gió độc (Phong) và hơi lạnh (Hàn) đang ẩn nấp trong cơ bắp ra ngoài.

- Tế tân: Vị thuốc có tính cay ấm rất mạnh, chuyên trị các cơn đau co thắt do lạnh (Hàn tính ngưng trệ). Tế tân làm ấm kinh lạc, giảm đau vùng thắt lưng cực kỳ nhanh chóng.

- Tang ký sinh (Tầm gửi cây dâu): Đây là vị thuốc cực kỳ tinh tế trong bài thuốc. Nó vừa có tác dụng trừ phong thấp ở gân xương, lại vừa có công năng bổ Can Thận. Sự xuất hiện của Tang ký sinh giúp bài thuốc vừa "đánh đuổi giặc ngoại xâm" (Phong, Hàn, Thấp) lại vừa "bồi bổ nội lực" (Can, Thận), giúp lưng vững chãi và ngăn ngừa bệnh tái phát khi thời tiết thay đổi.

* Lời khuyên "Xương máu" từ Thầy thuốc.

+ Khi bị đau lưng, bạn tuyệt đối không được chủ quan. Hãy thực hiện ngay bước phân loại đơn giản này:Nếu đau âm ỉ, mỏi rã rời, thích đấm bóp, đau tăng khi mệt mỏi nghĩ ngay đến Thận hư.

- Lúc này cần ăn uống bồi bổ (mè đen, đậu đen, kỷ tử), nghỉ ngơi điều độ và dùng các bài thuốc bổ hệ thống gốc rễ.

+ Nếu đau đột ngột, cứng đờ lưng, sợ lạnh, sợ chạm vào, đau tăng khi mưa lạnh, nghĩ ngay đến Phong Hàn Thấp.

- Lúc này tuyệt đối không được uống thuốc bổ dưỡng nê trệ, mà phải chườm ấm (bằng lá ngải cứu sao muối), giữ ấm cơ thể và dùng các bài thuốc có tính phát tán, hành khí hoạt huyết.

+ Nếu cơn đau lưng của bạn kéo dài trên một tuần mà không thuyên giảm, hãy đến các cơ sở y học cổ truyền uy tín để được thầy thuốc bắt mạch, xem lưỡi và đưa ra phác đồ chính xác nhất cho cơ thể mình nhé.

--------

Bác Sĩ Đức Trí - Chuyên bệnh Thận và Nội khoa theo YHCT 

“Giữ gìn và phát triển Đông Y Truyền Thống”

--------

[/tintuc]