Tổng cộng:
[tintuc]
Trong y học cổ truyền, tạng Thận được coi là "Tiên thiên chi bản", cái gốc của sinh mệnh, nơi cất giữ nguồn năng lượng nguyên thủy của con người. Thận được chia làm hai phần không thể tách rời là Thận Âm và Thận Dương. Nếu như Thận Dương được ví như ngọn lửa sưởi ấm và thúc đẩy năng lượng, thì Thận Âm chính là dòng nước mát, là tinh huyết, là phần vật chất cốt lõi để nuôi dưỡng, làm nhu nhuần toàn bộ cơ thể. Khi nguồn nước mát này bị cạn kiệt do lối sống bào mòn, Đông y gọi là chứng Thận Âm Hư. Mất đi sự khắc chế của dòng nước, ngọn lửa trong cơ thể sẽ bùng lên vô tổ chức, thiêu đốt tạng phủ mà y lý định danh là trạng thái "Âm hư nội nhiệt" hay "Hư hỏa vượng". Chứng bệnh này đang ngày càng trẻ hóa trong xã hội hiện đại do thói quen thức khuya, lao lực và phòng dục quá độ.
1. Nguyên nhân và biểu hiện Thận Âm Hư.
- Nguồn nước Thận thủy không tự nhiên cạn kiệt, nó là hệ quả của một quá trình tích tụ từ nhiều yếu tố sai lầm trong lối sống. Nguyên nhân hàng đầu phải kể đến là việc thức khuya trường kỳ và làm việc quá sức dưới áp lực cao. Ban đêm là thời gian để cơ thể dưỡng Âm, việc vắt kiệt sức lực sau 23 giờ khiến cơ thể phải liên tục rút bớt "vốn liếng" Thận âm để duy trì sự tỉnh táo. Bên cạnh đó, việc phòng dục vô độ hoặc lạm dụng việc "tự xử" quá dày làm tiêu hao nghiêm trọng tinh dịch - tài sản quý giá nhất của Thận âm. Thói quen nghiện đồ ăn cay nóng, đồ nướng, rượu bia, cà phê lâu ngày cũng tích tụ nhiệt độc bên trong, thiêu đốt dần nguồn âm dịch của cơ thể. - Khi Thận âm hư suy, cơ thể sẽ phát ra những tín hiệu "nóng, khô và cạn kiệt" cực kỳ đặc trưng. Người bệnh luôn có cảm giác nóng hâm hấp, bứt rứt về chiều tối, đặc biệt là hội chứng "Ngũ tâm phiền nhiệt" (lòng bàn tay, lòng bàn chân và vùng ngực luôn nóng rực). Khi ngủ say vào ban đêm, ngọn lửa ngầm này ép nước thoát ra ngoài thành mồ hôi trộm, đến khi tỉnh giấc thì mồ hôi tự ráo. Vì Thận chủ cốt tủy và khai khiếu ra tai, nên người bệnh thường bị đau mỏi rã rời vùng thắt lưng, đầu gối yếu, tai thường xuyên nghe thấy tiếng ve kêu râm ran hoặc ù đặc. Sức khỏe Thận âm cạn kiệt còn biểu hiện ra ngoài bằng mái tóc khô xơ, rụng nhiều, da dẻ sạm sỉn. Về sinh lý, nam giới dễ bị xuất tinh sớm, di tinh do hỏa thiêu đốt làm động tinh môn; nữ giới thì tử cung khô hạn, kinh nguyệt ít và giảm ham muốn rõ rệt.
2. Phân biệt Thận Âm Hư và các chứng nhiệt khác. - Trên lâm sàng, việc nhận diện chứng Thận Âm Hư rất dễ bị nhầm lẫn với các chứng Thực Nhiệt khác, tức là cái nóng do độc tố ngoại lai hoặc do tạng phủ khác bùng phát mạnh mẽ, chứ không phải do thiếu nước. Điển hình như chứng Vị nhiệt (nóng dạ dày) hay Can hỏa thượng viêm (lửa gan bốc cao). Các chứng Thực nhiệt này cũng gây ra biểu hiện người nóng rực, khát nước, nhức đầu, miệng đắng và đại tiện táo bón rất giống với Thận âm hư. - Tuy nhiên, người thầy thuốc Đông y lâu năm luôn có những lý luận để phân biệt rạch ròi. Ở chứng Thực nhiệt, cái nóng thường bùng phát rất dữ dội, đột ngột, mặt đỏ gay, mắt đỏ, tính tình vô cùng hung hăng, hay cáu gắt quát tháo, hơi thở nóng phả ra nồng nặc và đặc biệt là người bệnh rất thích uống nước đá lạnh để dập lửa. Trong khi đó, cái nóng của Thận âm hư (Hư nhiệt) lại là cái nóng ngầm, âm ỉ về chiều tối, gò má chỉ đỏ ửng lên như đánh phấn hồng chứ không đỏ toàn mặt, người bệnh khát nước nhưng chỉ muốn nhấp từng ngụm nước ấm hoặc nước mát chứ không thèm đá lạnh. Điểm mấu chốt nhất là khi xem mạch và lưỡi: Người bị Thực nhiệt sẽ có chất lưỡi đỏ rực, rêu lưỡi vàng dày, mạch Hồng Đại hoặc Hoạt Sác (nhanh, mạnh, nổi rõ); còn người Thận âm hư thì chất lưỡi đỏ rệu, rêu lưỡi cực kỳ ít hoặc bong tróc từng mảng, mạch Tế Sác (nhỏ như sợi chỉ nhưng chạy rất nhanh), đại diện cho một cơ thể đang kiệt quệ về vật chất.
3. Điều trị Thận Âm Hư. - Để điều trị tận gốc chứng Thận âm hư, pháp trị cốt lõi bắt buộc phải là "Tư âm giáng hỏa", tức là tập trung bồi đắp nguồn nước để dập tắt ngọn lửa dư thừa. Bài thuốc cổ phương kinh điển nhất ngàn năm nay chính là Lục Vị Địa Hoàng Hoàn.
- Bài thuốc này phối ngũ vô cùng tinh tế theo quy luật "tam bổ - tam tả".
- Trong đó, vị thuốc chủ đạo chiếm hàm lượng cao nhất chính là Thục địa, đóng vai trò Quân dược chuyên trách đại bổ Thận âm, điền tinh ích tủy để sinh ra nguồn nước mát. Hỗ trợ cho Thục địa là Sơn thù du giúp dưỡng Can huyết, thu liễm và giữ chặt Thận tinh không cho thất thoát; Hoài sơn giúp kiện Tỳ vị để cơ thể hấp thu thuốc tốt hơn.
- Ba vị thuốc bổ này được cân bằng lại bằng ba vị thuốc tả là Trạch tả để sột rửa bớt tính chất nê trệ của Thục địa; Đan bì để thanh trừ Can hỏa và Phục linh để thấm thấp, dẫn thuốc đi xuống phần hạ tiêu. Nếu người bệnh bị bốc hỏa, ra mồ hôi trộm quá nặng, thầy thuốc sẽ gia thêm Tri mẫu, Hoàng bá để tăng cường sức mạnh dập hỏa.
 |
| Ngoài Thục Địa, Sinh Địa vị thuốc Nữ Trinh Tử này cũng rất tốt cho người Thận Âm Hư |
4. Thói quen sinh hoạt để dưỡng Thận Âm. - Thuốc chỉ đóng vai trò cứu vãn lúc nguy cấp, lối sống dưỡng sinh hàng ngày mới là dòng mạch nguồn tưới mát tạng Thận lâu dài. Về ăn uống, bạn nên tích cực bổ sung các thực phẩm màu đen như đậu đen xanh lòng, mè đen, mộc nhĩ đen hoặc dâu tằm chín để dẫn dưỡng chất thẳng vào kinh Thận. Nên ăn các món thanh mát, sinh tân dịch như củ sen, bách hợp, thịt vịt hầm và kiêng tuyệt đối đồ ăn cay nóng, đồ nướng, hạn chế muối tối đa. Giấc ngủ chính là thần dược phục hồi Thận âm, do đó bắt buộc bạn phải đi ngủ trước 23 giờ đêm. Người thể âm hư cũng không nên tập nặng để vã mồ hôi như tắm, bởi mất mồ hôi là mất âm dịch, thay vào đó nên chọn thiền định, khí công hoặc yoga nhu hòa để giữ gìn tinh khí. Thận âm giống như dầu trong cây đèn dầu, dầu có đầy thì ngọn lửa sinh mệnh mới cháy sáng và êm dịu. Hãy lắng nghe những tín hiệu nóng trong, mệt mỏi của cơ thể để kịp thời tư bổ nguồn nước mát, giữ gìn suối nguồn tươi trẻ cho chính mình nhé.
--------
Bác Sĩ Đức Trí - Chuyên bệnh Thận và Nội khoa theo YHCT
“Giữ gìn và phát triển Đông Y Truyền Thống”
--------
[/tintuc]
